Dark Patterns – Maak jij er gebruik van?

Geschreven door Wilbert Heinen

Op het web vind je steeds meer hidden tricks om bij jou een actie uit te lokken. Deze hidden tricks worden ook wel Dark Patterns genoemd. Tijdens Litmus Live Boston 2019 was verantwoordelijkheid en ethiek een belangrijk terugkerend thema. Natuurlijk willen we zoveel mogelijk overtuigingskracht gebruiken om mensen een actie te laten uitvoeren, maar moeten we opletten dat het niet ten koste gaat van je klanten. Daarom gaan we in dit blog dieper in op de dark side van deze vorm van marketing.

Wat zijn Dark Patterns

Dark patterns zijn trucs die worden gebruikt in websites en apps waardoor je dingen doet die je niet bedoeld had, zoals iets kopen of je aanmelden.

Voorbeelden van Dark Patterns die je op het web tegenkomt zijn:

Verscholen advertenties

Dark-Patterns-Sneak-into-basket

Figuur 1: Hierboven zie je een voorbeeld van NU.nl waarin de advertentie een ‘gewoon’ nieuwsartikel lijkt.

Sneak into Basket

Dark-Patterns-Sneak-into-basket

Figuur 2: Hierboven een voorbeeld van hoe je op een ‘makkelijke’ manier 1 pond extra kunt verdienen.

Misleidende Fear of Missing Out

Dark-Pattern-Misleidende-fear-of-missing-out

Figuur 3: Hierboven een voorbeeld van Booking.com waarbij je je toch echt moet afvragen of 2 mensen in de afgelopen 10 minuten gekeken hebben EN deze 3 keer geboekt is op deze site in de afgelopen 24 uur EN dat er nog maar 7 kamers over zijn.

Een overzicht van alle Dark Patterns vind je op darkpatterns.org een organisatie die het bewustzijn over dark patterns wil verspreiden.

Dark Patterns in e-mailmarketing

Op het web zien we deze manier van commercie al vaak terug, maar ook in e-mailmarketing wordt deze ‘kwaadaardige’ vorm van marketing steeds vaker gesignaleerd. Misschien is de Roach Motel nog wel de bekendste vorm van Dark Patterns in e-mailmarketing. Deze vorm betekent niets anders dan dat je verstrikt kunt raken in het afmeldproces. Denk hierbij aan verstopte afmeldprocessen of oneindige stappen om je account te verwijderen (voor sommige socials zijn er al YouTube tutorials om je account te verwijderen).

Een ander voorbeeld hoe Dark Patterns worden ingezet is een trucje om je Open Rate tijdelijk te verhogen. Denk hierbij aan het toevoegen van een RE: of Antw: in je onderwerpsregel. Op deze manier ‘lijkt’ het alsof iemand reageert op een mail die de lezer zelf verstuurd heeft. Dit terwijl de lezer helemaal geen mail heeft gestuurd. Ook het gebruik van een fake ticketnummer of fake ordernummer in je onderwerpregel kunnen op korte termijn voor een hogere Open Rate zorgen, maar op langere termijn waarschijnlijk meer schade op leveren voor je merk.

Als laatste kun je ook denken aan je content. Vooral de ‘Fear of Missing Out’ is een bekend voorbeeld hiervan. Bij deze vorm van marketing geef je aan dat een product, actie of dienst nog maar voor een beperkte tijd beschikbaar is of nog maar beperkte voorraad heeft. Hierdoor zijn klanten sneller geneigd om zich aan te melden, je product te kopen of over te gaan op jouw dienst. Dit is natuurlijk een techniek die in veel gevallen ook waar is. Er is maar een bepaalde voorraad over van een product, of de actie loopt inderdaad maar tot middernacht. Maar wat nou als jouw voorraad helemaal niet beperkt is of de actie ongelimiteerd geldig is? Dan misleid je de klanten met een valse boodschap. Is dat de manier waarop jij je verkoop wilt realiseren?

Confirmshaming, wat is dat dan?

Confirmshaming is vaak als grapje bedoeld, maar kan soms helemaal verkeerd worden opgevat. Confirmshaming is namelijk een pop-up waarbij je op een ‘beschamende’ tekst moet klikken als je niet op de call-to-action wilt klikken, om bijvoorbeeld de pop-up te sluiten. Hieronder een aantal voorbeelden, toelichting is niet nodig.

Confirmshaming-Bad-choices

Figuur 4: No thanks, I like to make bad choices.

Confirmshaming-rich

Figuur 5: Nope, I’m rich

Confirmshaming-full-price

Figuur 6: No thanks, I prefer to pay full price.

Confirmshaming-boring

Figuur 7: I’m boring.

Confirmshaming-microwave-dinner

Figuur 8: No thanks, I’ll have a microwave dinner tonight.

Schone schijn bedriegt

Ondanks dat Dark Patterns geen illegale praktijken zijn, doet het je als bedrijf ook niet veel goed. Zo kunnen (toekomstige) klanten een negatieve, soms zelfs geïrriteerde of woedende, ervaring krijgen. Deze mensen zullen dan ook geen goede aanbevelingen doen over jouw merk, of zelfs kritiek leveren.

Ons advies is dan ook om weg te blijven van deze vorm van marketing en altijd een eerlijk en ethische verantwoorde vorm van marketing te bedrijven (denk bijvoorbeeld aan Gamification). Hiermee misleid je je klanten niet en blijf je voor hun een betrouwbare partner. De klant geeft, of mooier gezegd, vergunt jou toestemming om je boodschap achter te laten in de inbox en dat is een groot goed waar we verantwoordelijk mee om dienen te gaan. Tenslotte kan de ontvanger deze gunst elk moment intrekken. (Tenzij je van de Roach Motel methode houdt ????)

Geen blog meer missen?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

  • Door je in te schrijven voor onze nieuwsbrief, ga je akkoord met het Privacy Statement van e-Village en kunnen je gegevens worden gebruikt voor marketingdoeleinden. Je kunt je hiervoor op elk moment afmelden.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Bekend van: